Küresel iklimsel faktörler ve jeopolitik gelişmeler, tarım emtia piyasasında sert dalgalanmalara neden oldu. Buğday, mısır ve soya fasulyesi fiyatları temmuz ayında rekor seviyelere ulaştı.
Küresel iklimsel faktörler ve jeopolitik gelişmeler, tarım ürünleri fiyatlarında belirleyici rol oynamaya devam ediyor. Rusya-Ukrayna savaşının limanlara verdiği zarar, küresel kuraklık ve El Nino hava olayının etkisiyle temmuz ayında tarım emtia piyasasında sert hareketler yaşandı. Bu gelişmeler sonucunda Chicago Ticaret Borsası’nda buğday, mısır ve soya fasulyesi fiyatları önemli ölçüde arttı.
Chicago Ticaret Borsası’nda buğdayın kile başına fiyatı yüzde 8,5 artışla 7,1125 dolara, mısır yüzde 6,4 artışla, soya fasulyesi yüzde 3,8 artışla 12,5650 dolara ve pirinç yüzde 5 artışla işlem gördü. Buğday ve soya fasulyesi fiyatları, Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyelerine ulaştı.
ABD merkezli Intercontinental Exchange’te ise pamuk ve kahve fiyatları yükselirken, şeker fiyatları düştü. Kahvenin libre bazında fiyatı yüzde 6,2, pamuğun fiyatı yüzde 5 artış gösterdi. Kakao ton başına fiyatı yüzde 6,3 yükselirken, şekerin fiyatı yüzde 2,6 azaldı.
El Nino hava olayı, Güney Amerika ve Güneydoğu Asya’da etkisini gösteriyor. Brezilya ve Vietnam gibi dünyanın en büyük kahve üreticilerinde hava sıcaklıklarının artması ve yağışların azalması, kahve fiyatlarındaki yükselişin ana nedeni olarak öne çıkıyor. Bu durum, kahve ağaçlarının çiçeklenmesini engelleyerek rekoltede düşüş beklentisini artırıyor.
Hindistan’da pamuk ekim alanlarının iklimsel faktörler nedeniyle azalması ve Sincan bölgesindeki aşırı sıcak hava, pamuk fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Batı Afrika’da kakao ağaçlarının durumuyla ilgili endişeler ve Fildişi Sahili ile Gana’daki şiddetli yağışların siyah kabuk hastalığı riskini artırması, kakao piyasasını etkiledi.
Şeker piyasasında ise küresel arzın bol olacağına dair beklentiler, üretim risklerinin önüne geçerek fiyatlarda düşüşe neden oluyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, El Nino’nun buğday fiyatları üzerindeki etkisine dikkat çekerek, bu hava olayının bazı bölgelerde mevsim normallerinin üzerinde sıcaklıklara ve daha az yağışa neden olduğunu belirtti. Bu durumun Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Avustralya gibi bölgelerdeki üretimi olumsuz etkilediğini kaydetti. Almanya ve Fransa gibi önemli buğday üreticisi ülkelerdeki yüksek sıcaklıklar, üretim tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesine ve buğday fiyatlarında yükselişe yol açtı.
Ergezen, El Nino etkisinin Şubat 2027’ye kadar devam etmesinin beklendiğini ve bu etkinin sadece buğdayda değil, pamuk, pirinç ve kakao gibi diğer tarımsal ürünlerde de görüldüğünü ekledi. ABD merkezli Round Lakes Commodities’in Kurucu Ortağı Tore Alden ise buğday piyasasını güçlü talebin desteklediğini belirtti. Alden, ABD’nin bazı bölgelerindeki ortalamanın üzerindeki sıcaklıkların buğday verimini düşürme olasılığını artırdığını ve artan petrol fiyatlarından kaynaklanan enerji ve ulaşım maliyetlerindeki artışa karşı korunmak isteyen kurumsal yatırımcıların emtia piyasasına yönelmesinin de buğday fiyatlarındaki yükselişe katkıda bulunduğunu ifade etti.
