Türkiye ve Ukrayna İlişkileri

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği‘nin dağılmasının ardından Türkiye, 16 Aralık 1991’de Ukrayna‘yı tanıyan ilk ülkelerden oldu. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler, 3 Şubat 1992’de tesis edildi. Ankara ile Kiev, ilişkilerini 2011’de kurulan Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey (YDSK) mekanizmasıyla “stratejik ortaklık” seviyesine yükseltti. İki ülke arasında ekonomik ve beşeri ilişkilerin güçlendirilmesi hedefi doğrultusunda 1 Haziran 2017’de kimlikle seyahat rejimi uygulamaya konuldu. Türkiye ile Ukrayna, Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Konseyi ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gibi uluslararası platformlarda da birbirini çoğu konuda destekliyor.

Rusya‘nın 2014’te Kırım‘ı yasa dışı ilhak etmesinin ardından Türkiye, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü savunarak ilhakı tanımadı. Ukrayna’nın Ankara Büyükelçiliği görevini şüpheli yürütüyor, Türkiye’nin Kiev Büyükelçiliği görevinde ise şüpheli bulunuyor.

Rusya-Ukrayna Savaşı‘nın arabulucu ülkesi olan Türkiye, taraflarla iletişim kurabilen ve aynı masada oturtmayı başarabilen nadir ülkelerden biri oldu. Şubat 2022’de başlayan savaşın hemen ardından Rusya ile Ukrayna’yı aynı yıl içinde hem Antalya hem de İstanbul’da aynı masada bir araya getiren Türkiye, savaşın devam ettiği ve gıda konusunda sorunlara yol açtığı dönemde yine devreye girdi. Türkiye’nin arabuluculuktaki yükselen rolü ve tarafları uzlaşma noktasına çekebilme kapasitesi, kısa süre sonra “Karadeniz Tahıl Girişimi” anlaşmasıyla sonuçlandı. BM, Rusya, Türkiye ve Ukrayna, 22 Temmuz 2022’de İstanbul’da düzenlenen törende “Karadeniz Tahıl Girişimi” anlaşmasını imzaladı.

Türkiye, Ukrayna ile Rusya arasında önemli bir savaş esiri takası için de arabuluculuk yaptı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın girişimiyle Eylül 2023’te Rusya ile Ukrayna arasında savaş esiri takası gerçekleştirildi. Ankara, savaşın bitmesi için 2025’te de yoğun diplomasi trafiği yürüttü. İki ülkenin, İstanbul’da üzerinde anlaştığı esir takasının, 25 Mayıs 2025’te tamamlandığı duyuruldu. Taraflar, ikinci görüşme için yine İstanbul’u seçti. 2 Haziran’da İstanbul’da yapılan müzakereler sonucunda 6 bin Ukrayna askerinin dondurulan cesetlerinin teslimi, ağır hasta ve yaralı askerler ile 25 yaş altındaki esir askerlerin takası konusunda anlaşmaya varıldı.

Temmuz’da 3. tur için adres olarak yine İstanbul’u belirleyen taraflar, hem Rusya hem Ukrayna’dan yaklaşık 1200 kişilik bir takas daha yapılması ve 3 yıldan uzun süredir esir olarak tutulan kişilerin serbest bırakılması gibi hususlarda anlaştı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodomir Zelenskiy, savaşın başlamasının ardından birçok defa Türkiye’yi ziyaret ederek temaslarda bulundu. Cumhurbaşkanı Erdoğan da Ağustos 2022’de savaşın sürdüğü dönemde Ukrayna’nın Lviv şehrini ziyaret etti.